Tarihi kentler, geçmişe ait inançların, geleneklerin, nesilden nesile aktarılan mekânsal alışkanlıkların ve yaşanmışlıkların günümüze kadar ulaşan tanıklarıdır. Tarihsel süreç içerisinde gelişmiş sokak dokuları, yapı tipolojileri ile; kamusal ve gündelik yaşama dair şekillenen özgün bir kimliğe sahiptir. Günümüzde halen yaşamaya devam eden bu tarihi kentler, gelecek nesillere miras olarak aktarılacaktır. 

Kıbrıs Adası’nın merkezinde yer alan Lefkoşa kenti, Doğu Akdeniz’de Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarının kesişim noktasında konumlanarak, tarih boyunca birçok medeniyetin kesişim noktası olmuş bir başkenttir. Üç kıtanın kavşağında bulunan bu şehir, Hyksoslar’dan Fenikelilere, Venediklilerden Osmanlılara kadar pek çok uygarlığın izlerini beraberinde taşır. Yaklaşık 1200 yıl boyunca Kıbrıs’ın başkenti olan Lefkoşa kenti, bu çok katmanlı tarihsel geçmişiyle zengin bir kültürel mirasa sahiptir. Bu çok katmanlı kültürel geçmişin en belirgin izi şüphesiz ki surlarla çevrili tarihi kent ve kimliğini yansıtan geleneksel honutlarıdır. Bu tarihî çekirdeğin bir parçası olan Zahra Sokak, farklı dönemlere, yapım türlerine, malzeme ilişkisine ait birçok katmanı bir arada görülebilir kılmaktadır. Geleneksel morfolojinin ve yapı tipolojilerinin günümüze kadar ulaşan örnekleri; iç avlulu yapılar, günümüzde yaşanan dönüşümlerle birlikte yeni işlevlerle yaşamaya devam etmektedir. Kafe, sanat atölyesi, el işi dükkânı gibi çağdaş kullanım biçimlerine entegre edilen bu tarihî yapılar, mekânın özgünlüğünü yitirmeden güncel ihtiyaçlara yanıt verebilecek şekilde dönüştürülmektedir. 

Kültürel mirasın çağdaş ihtiyaçlara yanıt verecek şekilde yeniden işlevlendirilmesiyle Zahra Sokak örneği; geçmişle bugünü, kimlikle işlevi, koruma ile dönüşümü bir araya getiren yaşayan bir kentsel bellektir. Değişen koşullar karşısında gelişen yeni paradigmalara uyumu hem dirençlilik örneği gösteriyor; aynı zamanda kentsel hafızanın gelecek nesillere geleceğe nasıl taşınabileceği sorusuna bir cevap veriyor. 

Yüksek Mimar Fatma BILDIR